موسیقی فیلم چیست و تقسیم بندی موسیقی فیلم

نوشته: موسیقی فیلم – ۱۸ دی ۱۳۹۶ – نویسنده: پدرام بهاآبادی

Film Music – Author: Pedram Bahaeabadi

موسیقی فیلم چیست و تقسیم بندی موسیقی فیلم چگونه است؟

موسیقی فیلم به طور کلی به سه دسته تقسیم می شود:

دسته اول: موسیقی تیتراژ آغازین و پایانی

دسته دوم: موسیقی تماتیک

دسته سوم: موسیقی روایی یا روایت گونه

یک فیلم را بررسی می کنیم و با تحلیل و تقسیم بندی فیلم موسیقی آن را دنبال می کنیم. یک فیلم پس از پایان نهایی با درج لوگو یا متنی مبنی بر بازبینی فیلم برای موسیقی در اختیار آهنگساز، تنظیم کننده یا شخصی که انتخاب موسیقی فیلم را برعهده گرفته است قرار می گیرد. این کار به این خاطر است که آهنگساز اثر را به سرقت نبرد. آهنگساز موظف است برای شروع و پایان فیلم موسیقی بسازد یا انتخاب کند. انتخاب به این معناست که آهنگساز گاه از صدای افکت یا صداگذاری برای ابتدا یا پایان فیلم استفاده می کند. فیلم درباره الی را در نظر بگیرید. شروع فیلم با صدای خودرو داخل تونل و صدای افتادن سکه داخل صندوق صدقه آغاز می شود. این همان انتخاب موسیقی است. که در واقع با انتخاب صدای افکت و صداگذاری موسیقی فیلم شروع شده است. همین کار می تواند در پایان فیلم در تیتراژ پایانی نیز اتفاق بیفتد. به این حالت که تصور کنید فیلم با سفر یک خانواده در داخل خودرو در یک اتوبان بین شهری به پایان می رسد. کافی است صدای آمبیانس محیط، صدای خودرو ها و بوق خودرو یا ترمز آن روی تیتراژ قرار بگیرد. این تقسیم بندی مربوط به دسته اول یعنی موسیقی تیتراژ فیلم مربوط می شود.

دسته دوم، موسیقی تماتیک است که اگر برای تیتراژ آغازین یا پایانی موسیقی ساخته شود، باید از آن موسیقی براساس تم همان لحظه موسیقی ساخته شود. فرض کنید موسیقی تیتراژ آغازین را در گام عربی ساخته ایم. مثل فیلم امام علی. زمانی که در قسمتی از فیلم به موسیقی فاصله نیازمندیم و بر روی یک سری از اکت های بازیگران یا حرکات بازیگران و تعویض بین دو پلان نیاز به موسیقی برای اتصال باشیم، تنها راه استفاده از موسیقی تماتیک است که از گام استفاده شده در موسیقی تیتراژ پیروی می کند. در واقع آهنگساز ابتدا موسیقی تیتراژ را برای همان ژانر فیلم می سازد و با موسیقی تیتراژ آن حس و انرژی ای که از کل فیلم گرفته است را در داخل موسیقی تیتراژ بروز می دهد. حال برای موسیقی فاصله و موسیقی اتصال از موسیقی تماتیک استفاده می کند که می بایست برگرفته از گام استفاده شده در موسیقی تیتراژ باشد که بیننده از حس و حال فیلم جدا نشود و درک کند که این موسیقی مربوط به همین فیلم است چرا که تم موسیقی متن فیلم با شروع و پایان آن یکی است. موسیقی تماتیک به صورت عمده در سریال های تلویزیونی بروز می کند و  در سینمای امروز که معمولا آغاز باز دارند و از تیتراژ استفاده نمی شود، یا فیلم با موسیقی و تصویر شروع می شود، موسیقی تماتیک به شکل دیگری تعریف می شود. در این نوع از فیلم های سینمایی موسیقی تماتیک را آهنگساز پس از دیدن کل فیلم یک تم یا بهتر بگویم شمای کلی از فیلم برای خود ترسیم می کند. انرژی و احساسی که از کل فیلم گرفته است او را وادار می کند که گام و ملودی خاصی را برگزیند. لذا با ساخت یک قطعه ۷ تا ۱۰ دقیقه ای موسیقی تماتیک خود را تعیین می کند. و هرکجا که قرار به استفاده از موسیقی برای متن، فاصله و یا اتصال باشد از موسیقی تماتیک خود استفاده می کند. گاه این ۷ تا ۱۰ دقیقه مبنایی قرار می گیرد تا قطعات کوتاه تری تماتیکی برای بخش های دیگر فیلم ساخته شود که پس از پایان فیلم تبدیل به یک آلبوم موسیقی با ۹ تا ۱۵ تراک موسیقی فیلم می گردد.

دسته سوم: موسیقی راوی یا روایت کننده

تصور کنید یک جانباز جنگ آلبوم عکس خود را باز می کند، و کارگردان هدف از این امر را به یاد آوردن خاطرات غمگین از دست دادن یاران آن جانباز می داند. اینجا با یک نشانه شناسی سازی باید آهنگساز روایت کند آن چیزی که در گذشته اتفاق افتاده است و فضای غمگینی را برای امروز آن جانباز ترسیم می کند.

شما فرض کنید بهترین دوست خود را ۱۰ سال گذشته از دست داده اید و او مرده است. اگر امروز در فیلم کارگردان از آهنگساز بخواهد که آن فضای غمگین را برای بیننده ترسیم کند. آهنگساز ایرانی پس از ساخت ملودی و هارمونی به احتمال بسیار زیادی از نی استفاده می کند. بدلیل آنکه نی از غم و اندوهی یاد می کند که کهنه شده است و در قدیم اتفاق افتاده و اکنون هنوز یادگار دارد.

اما اگر همین الان در فیلم پسری، مادر خود را در برابر چشمانش از دست بدهد، آهنگساز از نی استفاده نمی کند. بلکه از یک کمانچه دشتی استفاده می کند که آرشه کشیدنش همچون سوهانی بر روی روح مخاطب این لحظه را به درد بکشاند. پیشنهاد می کنم بار دیگر صحنه خفه شدن کودک در فیلم میم مثل مادر در آغوش گلشیفته فراهانی را ببینید. که چه استادانه موسیقی آن صحنه را روایت می کند و رعشه بر اندام بیننده می اندازد. موسیقی روایت کننده یعنی اینکه سکانس خاصی از فیلم که نیاز به روایت احساسی و نفوذ احساسی به داخل قلب هنرمند دارد و با کلام و دیالوگ قابل گفتن در ۱ دقیقه یا ۴۵ ثانیه نیست بوسیله موسیقی در کمتر از ۱ دقیقه روایت می شود. و این الزاما ارتباطی با کل موسیقی فیلم و کل داستان فیلم ندارد. بلکه تنها روایت کننده احساسی همان یک سکانس از فیلم می باشد.

نویسنده: پدرام بهاآبادی

تهیه کننده موسیقی و فیلم

Pedram Bahaeabadi Founder and President of Iran Music Talent

جام موسیقی ایران به زودی دنیا را فرا می گیرد

تیتر خبر: پدرام بهاآبادی جام موسیقی ایران به زودی دنیا را فرا می گیرد

عصر روز سه شنبه ۱۲ دی ماه ۱۳۹۶ ، پدرام بهاآبادی در نشستی با خبرنگاران حوزه رسانه در دانشگاه صدا و سیما جمهوری اسلامی ایران، در پاسخ به سوال یکی از خبرنگاران که در رابطه با آینده کاری جام موسیقی ایران پرسید، پاسخ داد: ما مطمئن هستیم نه تنها ایران بلکه دنیا را خواهیم گرفت. طرحی که سال ۹۲ نوشته Continue reading “جام موسیقی ایران به زودی دنیا را فرا می گیرد”

بروکراسی، ایران را ویران کرد

امروز ۲۶ آذر برای اخذ مجوز پنجمین جام موسیقی ایران به دفتر موسیقی وزارت ارشاد رفتم. شما فرض کنید وقتی یک کاری را دوبار انجام می دهید و مشکلی پیش نمی آید. بمبی منفجر نمی شود. انسانی به قتل نمی رسد. دیگر فکر کنم جرمی بالاتر از این نداریم. وقتی هیچکدام از این اتفاق ها نمی افتد حال نوبت به این است که باور کرد آن کار خطری نه برای جامعه دارد و نه برای مصالح کشور.

حال من پس از برگزار ۴ دوره از مسابقات استعدادیابی موسیقی ایران به همراه هم سنگران اجرایی مسابقات، برای بار پنجم درخواست مجوز برگزاری کردم. اما جالب بود پاسخی که دریافت کردم. بگذارید ببینیم اصلا این مجوز می گیرد؟

پدرام بهاآبادی – ۲۶ آذر ۱۳۹۶

آخرین خبرها از چهارمین جام موسیقی ایران

با توجه به اینکه کمتر از ۴ روز تا برگزاری اولین شب از چهارمین جام موسیقی ایران مانده است، پدرام بهاآبادی بنیانگذار و مدیر مسابقات استعدادیابی موسیقی ایران از آخرین تغییرات و کارهای اجرایی انجام شده خبر داد.

وی اذعان داشت: متاسفم که برای خودم که از اسم جوان بودنم فقط تحقیر و بی اعتمادی می بینم. روزی را می بینم که بزرگترین جشنواره ایران را برگزار می کنیم اما متاسفم که به جای دلگرمی و انرژی دادن به این جوانان سنگ ها بزرگی یکی پس از دیگری سد راه ماست. در طول برگزاری سه دوره گذشته هیچگاه از مواضعی که داشتم کوتاه نیامده ام و نخواهم آمد. با قدرت ادامه می دهم و می دانم با مشاورانی که دارم و با تیم حرفه ای چه در زمینه هنری و چه در زمینه اجرایی در هیچ عرصه ای عقب نخواهیم ماند. ما امروز به جای وقت گذاشتن برای تبلیغات و حرفه ای تر شدن جشنواره باید دستخوش بازی قدرت دستگاه های کشور باشیم. و دریغ که هیچ کس به فکر موسیقی این کشور نیست. دریغ که همه کارشناس شده اند زمانی که هیچ کس علم کارشناسی ندارد. من یک طراح و تهیه کننده جوان موسیقی هستم. هیچ وقت ادعایی در زمینه علم و سواد در موسیقی نداشته ام اما سطح تفکر مسئولین به قدری پایین آمده است که به قدرت خودم ایمان آورده ام.

خاطر نشان می شود، بهاآبادی ضمن ارائه طرح مربوط به افتتاحیه که با حضور گروه معلولین ذهنی و اوتیسم شهر شیراز برگزار می شود، از تمامی مردم شهر اصفهان برای حضور در این جشنواره دعوت کرد و صمیمانه از آنها درخواست حمایت کرد.

گروه نوازی استعدادیابی می خواهد نه فردنوازی

اخیرا کارگاه هایی برگزار می شود تحت عنوان استعدادیابی که هم ورودی گرانی از شرکت کنندگان گرفته می شود و هم بلیت گرانی هم فروخته می شود. داوران که هستند کسانی که حضرت استاد لطفی روزی در کنار خودشان نشانده است و امروز بر اساس آن موهبت اسمی دارند و خود را خواننده و استعدادیاب می نامند. اینکه این برنامه برگزار شود اصلا بد نیست و این جنبش را باید به فال نیک گرفت، اما سوال اینجاست آيا طرح نوآورانه ای دارید؟ یا طرحی است که سوئیسی ها ۱۷ سال پیش برای ایجاد انگیزه در نوجوانان زیر ۱۶ سال خود پیاده می کردند. اتریشی ها سال ۱۹۶۰ به واسطه برگزاری این طرح در بین نوجوانان زیر ۱۲ سال به قطب موسیقی دنیا تبدیل شدند. پس نشان می دهد که طرح قبلا انجام شده است و موفق بوده است اما بین چه سنینی؟ آیا شما هم بین همین سن از نوجوانان برگزار می کنید یا برای درآمدتان هر شخصی را اجازه ورود می دهید؟

این طرح خوب است، اما به دنبال استعداد هستید یا پشتوانه مالی برای خودتان و اسم تان؟ آن استعدادی که در اهواز می خواند و ریالی برای آمدن به تهران ندارد تکلیفش چیست؟ خب معلوم می شود که کارتان فرهنگی نیست اگر بود با همان بلیت سر می کردید و شرکت کنندگان ریالی دریافت نمی کردید.

اما سوم، که نشان دهنده عدم مدیریت و تهیه کنندگی خلاق شما دوستان است. که این ضعف در تفکرتان و نوع اجرایتان شرم آور است. مملکتی که آموزش و پرورش ش دانش آموزان را تشویق به کار گروهی نمی کند. وظیفه ی قشر فرهنگی و هنرمند چیست؟ قطعا وظیفه اش تشویق نوجوانان به کار گروهی و تشکیل گروه است. که متاسفانه با این استعدادیابی و این نوع طرح یک گروه موسیقی هم که تشکیل نمی شود هیچ، بلکه تشویق به فرد گرایی می کنید. و این می شود حاصل تولیدات امروز ما. که حتی خوانندگان بزرگ هم رو به ساخت موسیقی دیجیتال و بدون گروه و ساز زنده آورده اند. شمایی که جوانان را به این شکل تشویق می کنید و آنها را در راه موسیقی به این شکل به جلو خواهید برد، بزرگترین خائنان به موسیقی وطن مان، ایران هستید. ما باید جوانان را به گروه نوازی و تشکیل گروه تشویق کنیم تا سال به سال نوازندگان و خوانندگان بیشتری همدیگر را پیدا کنند و بایکدیگر آشنا شوند. تا ده سال آینده گروه هایی قوی و منسجم را داشته باشیم. افسوس که کوچکترین سیاستی در تصمیم گیری های خود ندارید. و وای بر آینده ما.

با قدرت برای دور چهارم

مسابقات استعدادیابی موسیقی ایران در حالی روزهای سال ۱۳۹۶ را دنبال می کند که پدرام بهاآبادی از وقفه یک ساله عدم فعالیت اجرایی خود سخن گفته و خاطر نشان کرده که به زودی دوره های جدیدی را با تغییرات اساسی در بطن مسابقات برگزار خواهد کرد.
مسابقات استعدادیابی موسیقی ایران پس از سومین دوره در سال ۱۳۹۴ تا امروز دوره ای را برگزار نکرده است و به دنبال این هست تا با تغییراتی بنیادین اقدام به برگزاری رسمی آن کند.
مدیر مساباقت استعدادیابی موسیقی ایران همواره از مشکلات مجوز و اداری برای برگزاری این مسابقات صحبت کرده بود اما چندی پیش با تغییراتی که در شیوه ی مدیریتی آن ایجاد کرده است اعلام کرده که در صورت موفقیت دوره چهارم دوره های آتی را شهر به شهر طی می کند.
پدرام بهاآبادی از ابوالفضل الماسی، محمدحسین جوادی، حسین تهامی فرد و نوید عظیمی به عنوان تصمیم گیرندگان شورای مرکزی مسابقات یاد کرده و با صحبت هایی که در جلسات متعددی انجام شده برگزاری دوره های جدید را موکول به سال ۹۶ کرده است.
وی همچنان اعلام کرد: خستگی دوره سوم هنوز در تن مان هست ولی به یاری خدا سال ۹۶ را با انرژی شروع می کنیم و مشکلات قبلی را حل خواهیم کرد.
خبرگزاری مسابقات استعدادیابی موسیقی ایران

چهارمین دوره با تغییرات جدید

پدرام بهاآبادی بنیناگذار و مدیر مسابقات استعدادیابی موسیقی ایران از تغییرات جدیدی برای برگزاری دوره چهارم مسابقات خبر داد.

وی افزود: دوره چهارم نسل جدیدی از مسابقات است كه به طور آزمایشی ابتدا در اصفهان و در صورت موفقیت كامل سپس در تمامی شهرها برگزار می شود. ما وارد دوره جدیدی شده ایم كه باید به انتقادهای مخاطبان مان در طول سه دوره گذشته توجه كنیم.

خبرگزاری مسابقات استعدادیابی موسیقی ایران در این گفتگو از وضع مالی و اسپانسرینگ سوال كرد: ما به دنبال اسپانسر هستیم بودیم و حتی خواهیم بود ولی من برای هم نسلی هایمان كار می كنم و بدون اسپانسر هم كار خودمان را می كنیم.

فاجعه ای به نام آقای پاپ ۱۳۹۵

با روی کار آمدن آثار یکی از خوانندگان پاپ در سال ۱۳۹۵  و سیل عظیم طرفداران داخل کشور، باید اعتراف کرد که به این موضوع پی بردم که برخی از مردم ایران اندیشه ای موسیقی، آهنگسازی، تنظیم، ترانه و تئوری موسیقی و خوانندگی نمی دانند. تا زمانی که آثار محسن یگانه را دنبال می کردم و طرفداران او و محمدعلیزاده را می دیدم، یا زمانی که علاقمندان به کارهای مشترک محسن چاووشی و سینا سرلک را می دیدم، خوشحال بودم از اینکه مردم کشورم تا حدودی بعد از سالها مفهوم مضامینی چون آهنگسازی، سلفژ و تنظیم و ترانه را فهمیده اند. ولی زمانی که شخصیتی در سال ۱۳۹۵ به نام حامد همایون در ایران به صحنه آمد و سیل عظیم طرفداران ایشان را دیدم، دانستم که باز هم اشتباه کردم. آری هنوز عده ای از مردم ما هستند که به کنسرت ها می روند و موسیقی را دنبال می کنند اما اندیشه ای از موسیقی حتی در حد عام هم ندارند.

نوشته پدرام بهاآبادی

ارشاد، اماکن، سالن

یكی از سختی های امروز تهیه كنندگان موسیقی، صرف انرژی در سه مكان مختلف است. اداره فرهنگ و ارشاد استان، اداره اماكن استان و سالن محل برگزاری.
حال سوال اینجاست كه آیا نمی توان فقط یكی از این ادارات را مرجع قانونی برای ارائه مجوز دانست. این در حالی است که نه تنها در بخش موسیقی بلکه در تمامی بخش های صادر کننده مجوز در هر زمینه ای اعم از صنعت، عمران، ورزش، گردشگری، فیلم و هنر و… بروکراسی از مشکلات اصلی به شمار می رود. این در حالی است که وقت و انرژی فراوانی از برگزار کنندگان برنامه های موسیقی و فرهنگی به جای اینکه صرف کیفیت کار شود صرف امور اداری می شود.